Zgodnie z art. 173 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego informujemy, że kontynuując przeglądanie tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie na Twoim komputerze tzw. plików cookies. Ciasteczka pozwalają nam na gromadzenie informacji dotyczących statystyk oglądalności strony. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie ich zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej.

Mapa strony

Państwo Wielkomorawskie

Państwo Wielkomorawskie

Czasy plemion i pierwszych organizmów państwowych

W przeciwieństwie do tak niedalekich okolic Górnego Śląska, jak Płaskowyż Głubczycki i Kotlina Raciborska, w okolicach Żor, jak do tej pory nie odkryto znalezisk świadczących o istnieniu tu działalności ludzkiej w długim okresie od neolitu, aż do czasów historycznych. Brak zatem materialnych dowodów pobytu na tym terenie przedstawicieli kultury amfor kulistych, kultury unietyckiej, łużyckiej i kolejno Scytów, Celtów, czy Wandali, których ślady bytności kolejno pojawiały się na innych obszarach dzisiejszego Górnego Śląska. Brak śladów z okresu rzymskiego, czy późniejszych wędrówek ludów.

W czasach historycznych obszar, na którym później powstały Żory, wchodził w obszar wpływów słowiańskiego plemienia Gołęszyców.

O ile ogólnie o Słowianach na Śląsku można mówić od VII wieku, to pierwsza wzmianka o Gołęszycach pochodzi z połowy IX wieku. Tzw. Geograf Bawarski opisujący mieszkańców tych ziem na polecenie króla Niemiec Ludwika, stwierdza „Golensitzi civitates V”. „Gołęszyce [mają] 5 grodów”. W rzeczywistości ich osad było zapewne nieco więcej.  Gołęszyce zasiedlali terytorium ozciągające się od dzisiejszego Hradca na zachodzie, po Cieszyn i Skoczów, od północy sąsiadując z Opolanami. Spośród grodów leżących najbliżej Żor, wymienić należy gród w Międzyświeciu (dzisiaj dzielnica Skoczowa), gród w cieszyńskiej Podoborze i potężne grodzisko w Lubomi niedaleko Wodzisławia. Wokół tych grodów, w promieniu około 50 kilometrów rozciągał się pas osadnictwa plemiennego, który od terenów innych plemion słowiańskich oddzielony był terenami niezamieszkałymi. Warunki geohistoryczne wskazują, że obszar żorski położony był na skraju terytorium międzyplemiennego. Na wschód rozpoczynały się bowiem podmokłe i zalesione tereny doliny Wisły i jej dopływów, zaś na północ gęsto zalesiony pas dolin Rudy i Kłodnicy. Jak  na razie, nie odkryto na tym terenie żadnych śladów obronnej osady, która strzegłaby tych terenów. Do momentu przeprowadzenia rozstrzygających badań archeologicznych można domniemywać zarówno, iż teren dzisiejszych Żor był wtedy pustką osadniczą, jak i że być może istniały tu ludzkie osady typu wiejskiego. Najmniej prawdopodobna jest hipoteza, że mogło tu istnieć obronne grodzisko.

W czasach, gdy na kartach historii pojawili się Gołęszyce, czyli w połowie IX wieku, na południe od ich terytorium istniało Państwo Wielkomorawskie, które w tym czasie podjęło szeroko zakrojoną ekspansję terytorialną, również na tereny Górnego Śląska.

Po 875 roku książę Świętopełk najechał i spalił grody należące do Gołęszyców. W dalszym ciągu trwają spory wśród historyków, czy najazd ten przerodził się w trwałą zależność tych ziem od Państwa Wielkomorawskiego, czy też był to jedynie wypad zabezpieczający jego północne granice. Faktem jest, że po zburzeniu gołęszyckich grodów, nie powstały w ich miejsce punkty obronne Morawian. Niezależnie jednak od rodzaju zależności, wpływy Państwa Wielkomorawskiego skończyły się na tym terenie po jego upadku w wyniku najazdu Węgrów w roku 902.

Następne lata, to czas zmiennej przynależności Śląska na przemian do Czech i pierwszego państwa polskiego. Ostatecznie władza pierwszej monarchii piastowskiej ustabilizowała się na tym terenie za czasów Kazimierza Odnowiciela (ok. 1050 r.).

Przez cały okres, zarówno pierwszej monarchii piastowskiej, jak i rozbicia dzielnicowego, które nastąpiło po roku 1138 brak wzmianek źródłowych dotyczących osadnictwa na terenie dzisiejszych Żor. Brak także znalezisk archeologicznych datowanych na okres od IX do początków XIII wieku na tym terenie.

Źródła:

  • M. Czapliński (red.), Historia Śląska, Wrocław 2002
  • W. Korta, Historia Sląska do 1763 roku, Warszawa 2003
  • I. Panic, Żory we wczesnym średniowieczu, Żory 2000